In de huisartsenpraktijk is belangrijke gezondheidswinst te behalen door rokers aan te sporen te stoppen met roken en hen begeleiding daarbij aan te bieden. In deze werkinstructie staat hoe rokers hiervoor benaderd kunnen worden en wat de praktijk hen te bieden heeft. Alle medewerkers in de praktijk die contact met patiënten hebben, spelen een rol in de signalering van rookgedrag en de advisering van het stoppen met roken (SMR).
Werkinstructie
Alle medewerkers in de praktijk hebben een signalerende functie bij roken. Voor assistentes zal dit veelal zijn bij bloeddruk- of suikercontrole, waarin een vraag over het roken behoort tot de standaard inventarisatie (risicobepaling). De praktijkondersteuner(s) zullen in het kader van diabetes, astma of COPD behandeling het roken aan bod laten komen. De huisartsen vragen bij relevante lichamelijke klachten het rookgedrag na.
Er is geen structurele screening op roken buiten deze kaders.
Bij het in kaart brengen van de rookstatus (door assistente, POH of huisarts) hoort een vraag of rokers overwegen om te stoppen met roken, of eerdere stoppogingen hebben gedaan en volgt – ongeacht het antwoord op de vorige vraag - altijd een SMR advies. NB dit is niet voorbehouden aan de dokters! Hierbij moet voorkomen worden dat dit een belerend advies is, maar moet juist een uitnodiging bieden om patiënten te begeleiden.
Bij weigeraars: benoem dat SMR begeleiding mogelijk is wanneer zij dit overwegen.
Bij voorbereiders/aarzelaars: biedt begeleiding aan.
Bij patiënten die SMR overwegen wordt begeleiding aangeboden in de praktijk. De intensiteit van begeleiding zal af hangen van de wensen van de patiënt en zal veelal door de POH gebeuren.
Het eerste gesprek hierover met de POH duurt ongeveer 30 minuten. De POH inventariseert de mogelijkheden met patiënt. Daartoe wordt een uitgebreidere rookstatus gemaakt, inclusief aantal jaren dat een patiënt rookt, ervaringen met het stoppen met roken en redenen waarom vorige pogingen niet gelukt zijn (of slechts tijdelijk effect hadden).
Daarna wordt een voorstel voor begeleiding gedaan. Het initiatief tot het maken van de afspraken blijft bij de patiënt.
Als gekozen wordt voor medicamenteuze ondersteuning, wordt overlegd met de huisarts, ter controle van contra-indicaties en mogelijke interacties met andere geneesmiddelen. Zo nodig ziet de huisarts patiënten hiervoor afzonderlijk op het spreekuur.
In de praktijk is een voorkeur voor nicotinevervangende middelen, of nortriptylline, boven de (veel duurdere en niet wetenschappelijk aangetoond betere) bupropion en varenicline. Patiënten kunnen een andere voorkeur hebben, wat kan leiden tot het voorschrijven van de laatstgenoemde middelen.
NB patiënten betalen deze middelen veelal zelf.
De POH maakt vervolgafspraken voor evaluatie en begeleiding. Hierin komen valkuilen, bijwerkingen medicatie en problemen ten aanzien van de motivatie aan de orde.
Daarna wordt een afspraak gemaakt voor een telefonische evaluatie na 6 maanden door de POH.
Taken assistentes
Signalering roken, inventariseren motivatie tot stoppen en verstrekken SMR advies (met name tijdens CVRM-spreekuur en bij luchtwegklachten)
Registreren (beknopte) rookstatus als meetwaarde in Promedico (indien nog niet gedaan).
Maken van afspraak bij praktijkverpleegkundige van 30 minuten.
Taken huisarts
Signalering roken, inventariseren motivatie tot stoppen en verstrekken SMR advies.
Registreren (beknopte) rookstatus als meetwaarde in Promedico (indien nog niet gedaan).
Zo nodig verstrekken patiëntenvoorlichting (zie onder) als voorbereiding op verdere begeleiding POH.
Supervisie van POH bij SMR begeleiding.
Zo nodig patiënten medicamenteus begeleiden.
Taken praktijkverpleegkundige
Signalering roken, inventariseren motivatie tot stoppen en verstrekken SMR advies.
Registreren rookstatus als meetwaarde in Promedico (indien nog niet gedaan).
Verder in kaart brengen uitgebreide rookgeschiedenis, eerdere ervaringen met stoppen met roken doorspreken.
Verstrekken van voorlichtingsmateriaal: Thuisarts.nl biedt informatie wat gebaseerd is op de standaard en bevat informatie over hulp en adviezen bij stoppen met roken.
- Voor patiënten die gemotiveerd zijn te stoppen met roken is er op thuisarts.nl informatie over: ik wil nu stoppen met roken. - Voor overwegers is er op thuisarts.nl informatie over: ik wil misschien stoppen met roken. - Voor de gestopte roker is er op thuisarts.nl informatie over: ik ben gestopt met roken. De informatie van thuisarts.nl is ook te vinden via de prescriptor in Promedico (vanuit ICPC code Tabaksmisbruik).
De begeleiding bestaat uit ten minste vier consulten van twintig minuten in een periode van enkele maanden. Afhankelijk van de ernst van de verslaving en de behoefte van de patiënt wordt de contacttijd verlengd en/of het aantal follow-upconsulten uitgebreid.
Tijdens het startgesprek wordt een stopafspraak gemaakt. Tevens wordt een telefonisch evaluatiegesprek ingepland waar een evaluatielijst wordt doorgelopen
Tijdens eerste SMR-consult wordt het consult gedeclareerd met verrichting: ROOKG SMR gedragsmatige ondersteuning
Wat is het doel van deze werkinstructie?
In de huisartsenpraktijk is belangrijke gezondheidswinst te behalen door rokers aan te sporen te stoppen met roken en hen begeleiding daarbij aan te bieden. In deze werkinstructie staat hoe rokers hiervoor benaderd kunnen worden en wat de praktijk hen te bieden heeft. Alle medewerkers in de praktijk die contact met patiënten hebben, spelen een rol in de signalering van rookgedrag en de advisering van het stoppen met roken (SMR).
Werkinstructie
In de praktijk is een voorkeur voor nicotinevervangende middelen, of nortriptylline, boven de (veel duurdere en niet wetenschappelijk aangetoond betere) bupropion en varenicline. Patiënten kunnen een andere voorkeur hebben, wat kan leiden tot het voorschrijven van de laatstgenoemde middelen.
NB patiënten betalen deze middelen veelal zelf.
Taken assistentes
Taken huisarts
Taken praktijkverpleegkundige
- Signalering roken, inventariseren motivatie tot stoppen en verstrekken SMR advies.
- Registreren rookstatus als meetwaarde in Promedico (indien nog niet gedaan).
- Verder in kaart brengen uitgebreide rookgeschiedenis, eerdere ervaringen met stoppen met roken doorspreken.
- Verstrekken van voorlichtingsmateriaal: Thuisarts.nl biedt informatie wat gebaseerd is op de standaard en bevat informatie over hulp en adviezen bij stoppen met roken.
- Voor patiënten die gemotiveerd zijn te stoppen met roken is er op thuisarts.nl informatie over: ik wil nu stoppen met roken.- Voor overwegers is er op thuisarts.nl informatie over: ik wil misschien stoppen met roken.
- Voor de gestopte roker is er op thuisarts.nl informatie over: ik ben gestopt met roken.
De informatie van thuisarts.nl is ook te vinden via de prescriptor in Promedico (vanuit ICPC code Tabaksmisbruik).